4.2.7 Καλές Πρακτικές Χειρισμού Συλλογών

Οδηγίες Χειρισμού των Συλλογών

Οι συλλογές περιλαμβάνουν πλήθος ποικίλων τεκμηρίων· βιβλία, αρχεία, έργα τέχνης και οπτικοακουστικό υλικό. Ο προσεκτικός χειρισμός τους συμβάλλει καθοριστικά στη μακροχρόνια διατήρησή τους. Παρακαλούνται οι αναγνώστες να ακολουθούν τις καλές πρακτικές, σχετικά με τον χειρισμό των τεκμηρίων και να ζητούν, εφόσον συντρέχει λόγος, τη βοήθεια του προσωπικού της ΕΒΕ.

Γενικές Αρχές Χειρισμού Συλλογών

  • Αποφεύγονται αυστηρά τα υγρά και τα τρόφιμα στους χώρους των Αναγνωστηρίων.
  • Οι αναγνώστες οφείλουν να χειρίζονται τις συλλογές με στεγνά και καθαρά χέρια. Όπου κρίνεται αναγκαία η χρήση γαντιών, αυτά παρέχονται από τα Αναγνωστήρια.
  • Οι αναγνώστες οφείλουν να μην σημειώνουν πάνω στα τεκμήρια, καθώς και να μην τα χρησιμοποιούν ως επιφάνεια στήριξης για τις σημειώσεις τους.
  • Επιτρέπεται η χρήση μόνο μαλακού μολυβιού, σε περίπτωση που οι αναγνώστες κρατούν σημειώσεις σε δικά τους τετράδια.
  • Συνιστάται στους αναγνώστες να έχουν την επιφάνεια του χώρου εργασίας τους καθαρή. Επίσης, το τραπέζι εργασίας θα πρέπει να αντιστοιχεί στο μέγεθος των τεκμηρίων που έχουν μεγαλύτερες διαστάσεις.
  • Η μεταφορά των τεκμηρίων γίνεται κρατώντας τα με τα δύο χέρια.
  • Επιτρέπονται η παραγωγή φωτοαντιγράφου και η φωτογράφηση μόνο εκείνων των τεκμηρίων που βρίσκονται σε καλή κατάσταση, σύμφωνα πάντα με τον κανονισμό της βιβλιοθήκης.

Βιβλία και τεύχη

Τα βιβλία καταπονούνται ιδιαίτερα λόγω της συχνής χρήσης τους. Είναι λίγα εκείνα τα βιβλία που μπορούν να ανοιχτούν επίπεδα, με ασφάλεια, χωρίς να προκληθούν φθορές στη βιβλιοδεσία τους. Επομένως, οι αναγνώστες οφείλουν να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί.

  • Οι αναγνώστες οφείλουν να ανοίγουν τα βιβλία σε γωνία μικρότερη των 120◦ . Συνιστάται να αποφεύγουν να πιέζουν τα βιβλία με σφιχτή και δύσκαμπτη βιβλιοδεσία, προκειμένου να ανοίξουν, καλό είναι να τα υποστηρίζουν και να περιορίζουν το άνοιγμά τους στις 90◦. Τα Αναγνωστήρια διαθέτουν υποστηρίγματα βιβλίων, τα οποία είναι διαθέσιμα για το κοινό.
  • Αποφεύγεται αυστηρά η χρήση συγκολλητικών ταινιών, μεταλλικών συνδετήρων, αυτοκόλλητων χαρτιών.
  • Οι αναγνώστες οφείλουν να μην τσακίζουν και να μην διπλώνουν τις σελίδες. Εναλλακτικά, συνιστάται η τοποθέτηση χάρτινου σελιδοδείκτη.
  • Όταν οι αναγνώστες επιλέγουν ένα βιβλίο από το ράφι της βιβλιοθήκης, οφείλουν να το συγκρατούν σταθερά από τη μέση της ράχης του. Σε περίπτωση που ο αναγνώστης το τραβήξει από το άνω άκρο της ράχης του, υπάρχει κίνδυνος να προκληθεί φθορά.
  • Απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στο χειρισμό των σελίδων, προκειμένου να αποφευχθούν σχισίματα και τσακίσεις.
  • Οι αναγνώστες βγάζουν φωτοαντίγραφα και φωτογραφίες μια σελίδα τη φορά, αποφεύγοντας να ασκήσουν πίεση στη ράχη του βιβλίου.

Κατά τον χειρισμό των χειρόγραφων κωδίκων, οι χρήστες οφείλουν επιπλέον να τηρούν και τα ακόλουθα:

  • Οι αναγνώστες φροντίζουν για την καθαριότητα των χεριών τους, πριν τον χειρισμό των κωδίκων στον ενδεδειγμένο χώρο, πλησίον του Αναγνωστηρίου χειρογράφων, στο 4ο επίπεδο του κτιρίου της ΕΒΕ στο ΚΠΙΣΝ.
  • Οι μετρήσεις, σχετικά με τις διαστάσεις του χειρογράφου, γίνονται με χάρακες που διαθέτουν στρογγυλεμένες άκρες και/ή μαλακές μεζούρες.
  • Η μελέτη των χειρογράφων γίνεται αποκλειστικά με τη βοήθεια υποστηριγμάτων και τη συνδρομή του αρμόδιου προσωπικού, όπου κρίνεται αναγκαίο.
  • Αποφεύγεται αυστηρά η έκθεση του χειρογράφου, σε οποιαδήποτε απευθείας τεχνητή πηγή φωτός UV. Σε περίπτωση δυσανάγνωστων χωρίων, ο αναγνώστης οφείλει να ενημερώνει το αρμόδιο προσωπικό.

Επίπεδα Τεκμήρια σε Χαρτί: Έγγραφα, έργα τέχνης, χάρτες

  • Ο αναγνώστης οφείλει να μην ακουμπά και να μην στηρίζεται στην επιφάνεια του τεκμηρίου, να μην εναποθέτει προσωπικά του αντικείμενα και να αποφεύγει να το χρησιμοποιεί, ως επιφάνεια στήριξης για τις σημειώσεις του.
  • Αποφεύγονται αυστηρά τσακίσεις ή διπλώσεις σελίδων, όπως επίσης και η αποκατάστασή τους, καθώς είναι πολύ εύκολο να προκληθούν νέες φθορές ή να αποσπαστούν τμήματα.
  • Διατηρείται πάντα η σειρά των τεκμηρίων που δίνονται στον αναγνώστη.
  • Δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στον χειρισμό τεκμηρίων μεγάλων διαστάσεων. Εξετάζονται πάντα σε επιφάνειες που έχουν υποδειχθεί από το προσωπικό των Αναγνωστηρίων, ώστε η επιφάνεια να είναι επαρκής για τις ιδιάζουσες διαστάσεις τους. Τα διπλωμένα ή τυλιγμένα τεκμήρια ανοίγονται τμηματικά με ιδιαίτερη προσοχή και χρησιμοποιούνται ειδικά βάρη, ώστε να τα συγκρατούν στη θέση τους. Ο αναγνώστης προμηθεύεται τα βάρη από το εκάστοτε Αναγνωστήριο. Οι υπερμεγέθεις χάρτες τυλίγονται και ξετυλίγονται με τη βοήθεια και την επίβλεψη εξειδικευμένου προσωπικού.
    • Εύθραυστα ή μεγάλου μεγέθους τεκμήρια υποστηρίζονται από σταθερό αντιόξινο χαρτόνι.

Φωτογραφικό υλικό

Ο χειρισμός των φωτογραφιών πραγματοποιείται υπό την επίβλεψη εξειδικευμένου προσωπικού.

  • Συνιστάται η χρήση ψηφιακού αντιγράφου, εφόσον υπάρχει.
  • Προτείνεται η χρήση γαντιών που εφαρμόζουν καλά στα χέρια.
  • Αποφεύγεται αυστηρά η επαφή των χεριών με την ευαίσθητη επιφάνεια των φωτογραφιών.
  • Ο αναγνώστης οφείλει να χρησιμοποιεί υποστήριγμα από χαρτόνι, σε περίπτωση που επιθυμεί να μετακινήσει το τεκμήριο που εξετάζει.
  • Όταν το φωτογραφικό υλικό βρίσκεται μέσα σε φάκελο, ο χρήστης οφείλει να αφαιρεί τον φάκελο από το προς εξέταση υλικό και όχι να εξάγει το υλικό μέσα από τον φάκελο. Εάν συναντήσει αντίσταση πρέπει να απευθυνθεί άμεσα στο εξειδικευμένο προσωπικό.
  • Ο αναγνώστης οφείλει να μην τοποθετεί τα φωτογραφικά τεκμήρια σε στοίβες. Οτιδήποτε έρθει σε επαφή με την ευαίσθητη επιφάνεια των φωτογραφιών και των αρνητικών μπορεί να προκαλέσει φθορά.
  • Σε φωτογραφίες με κύρτωση ή σε ρολό αποφεύγεται αυστηρά η άσκηση πίεσης πάνω σε επίπεδη επιφάνεια, καθώς μπορεί να υπάρξουν ανεπανόρθωτες φθορές.